Bu tədqiqat işi Azərbaycan klassik poeziyasının görkəmli nümayəndələrindən biri olan İmadəddin Nəsiminin ədəbi və fəlsəfi irsinin Böyük Britaniyanın tanınmış şərqşünası və ədəbiyyatşünası E. J. W. Gibb tərəfindən necə anlaşıldığını və Qərb auditoriyasına hansı metodlarla təqdim olunduğunu əhatəli şəkildə təhlil edir. Araşdırmanın mərkəzində, Nəsimi yaradıcılığının əsas sütunlarından sayılan hürufilik fəlsəfəsinin — sufi-mistik ideyalarla zəngin bir mənəvi sistemin — Gibb tərəfindən necə şərh edildiyi və onun bu fəlsəfi təlimi Qərb elmi mühitinə hansı filoloji və interpretativ vasitələrlə çatdırdığı dayanır. Məqalədə Gibb-in Nəsimini sadəcə istedadlı bir şair kimi deyil, eyni zamanda mənəvi ideallar uğrunda mübarizə aparan bir şəhid obrazında təqdim etdiyi və onun poetik irsindəki simvolik, ezoterik və batini qatları açmaq üçün kompleks təhlil metodlarından istifadə etdiyi göstərilir. Tədqiqatın elmi yeniliyi ondan ibarətdir ki, burada ilk dəfə olaraq Gibb-in yanaşmasında mövcud olan orientalist təsirlərin hürufilik kimi spesifik bir sufi cərəyanının Qərbdəki elmi və mədəni qavrayışına necə təsir göstərdiyi dərindən və sistemli şəkildə ortaya qoyulur. Tətbiqi əhəmiyyəti isə, bu araşdırmanın şərqşünaslıq, ədəbiyyatşünaslıq və mədəniyyətlərarası tədqiqat sahələri üzrə çalışan tədqiqatçılar üçün nəzəri və praktik bir resurs funksiyası daşıması ilə yanaşı, mədəniyyətlərarası anlaşma və tərcümə sahəsində yeni baxış bucaqları açmasıdır. Tədqiqat həmçinin bu istiqamətdə aparılacaq gələcək elmi araşdırmalar üçün baza rolunu oynayır və Şərqlə Qərb arasında mənəvi və fəlsəfi dialoqun güclənməsinə də töhfə verir. Elmi nəticə olaraq müəyyən edilir ki, Gibb-in fəaliyyəti Şərq mistik düşüncəsinin Avropa elmi kontekstinə inteqrasiyasında əhəmiyyətli rol oynamış və mədəniyyətlərarası elmi dialoqun inkişafına xidmət etmişdir.
doi.org/10.30546/2702-0034.2025.2.29.029